ABD-İran Mutabakatının Detayları Ortaya Çıktı!

Uzun süredir devam eden diplomatik temasların ardından ABD ile İran arasında şekillendiği öne sürülen taslak mutabakatın ayrıntıları gündeme geldi. Basına yansıyan bilgilere göre 14 maddeden oluşan metin, bölgesel gerilimin azaltılması ve ekonomik ilişkilerin yeniden canlandırılmasına yönelik önemli adımlar içeriyor.

Taslakta tüm cephelerde ateşkesin sağlanması, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferin yeniden normale dönmesi, İran'a ait dondurulmuş 24 milyar dolarlık fonun serbest bırakılması ve bazı petrol yaptırımlarının askıya alınması gibi kritik düzenlemeler bulunuyor. Ayrıca tarafların 60 günlük yeni bir nükleer müzakere sürecine başlaması öngörülürken, İran'ın füze programı ile bölgedeki müttefik gruplara verdiği desteğin görüşme başlıkları arasında yer almadığı belirtiliyor. İmzalar 19 Haziran'da atılması bekleniyor.

ATEŞKES VE GERİLİMİN AZALTILMASI ÖN PLANDA

Taslak anlaşmada ilk etapta bölgedeki tansiyonun düşürülmesine yönelik adımlar öngörülüyor. Lübnan başta olmak üzere çatışmaların yaşandığı tüm cephelerde ateşkesin sağlanması ve taraflar arasında kalıcı barış ortamının oluşturulması hedefleniyor.

Metinde ayrıca ABD'nin İran'ın egemenliğine saygı göstermesi ve ülkenin iç işlerine müdahalede bulunmama yönünde taahhütte bulunacağı belirtiliyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN YENİDEN AÇILMASI PLANLANIYOR

Taslakta öne çıkan maddelerden biri de Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz taşımacılığına yeniden açılması oldu. Küresel enerji sevkiyatında kritik öneme sahip olan boğazın yeniden faaliyete geçmesinin petrol piyasalarına olumlu yansıması bekleniyor.

Bunun yanı sıra ABD'nin bölgedeki deniz ablukasını sona erdirmesi ve İran çevresindeki bazı askeri unsurlarını geri çekmesi de anlaşma kapsamında değerlendirilen başlıklar arasında yer alıyor.

İRAN'IN DONDURULMUŞ VARLIKLARI SERBEST KALABİLİR

Ekonomik maddeler arasında İran'a ait yaklaşık 24 milyar dolarlık dondurulmuş fonun kullanımına açılması da bulunuyor. Taslağa göre söz konusu kaynağın yarısının, müzakere sürecinin başlamasından önce İran'ın kullanımına açılması öngörülüyor.

Ayrıca İran petrolü ve petrokimya sektörüne yönelik yaptırımların askıya alınmasıyla birlikte ülkenin enerji ihracatından elde ettiği gelirleri yeniden artırmasının önü açılacak.

MADDE MADDE 14 MADDELİK TASLAK ANLAŞMA

1- Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı ve derhal düşmanlıkların sona erdirilmesi.

2- ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmama ve İran İslam Cumhuriyeti'nin egemenliğine saygı gösterme taahhüdü.

3- Deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması.

4- ABD'nin İran çevresindeki askeri güçlerini geri çekme taahhüdü.

5- İran'ın düzenlemeleriyle Hürmüz Boğazı'nın 30 gün içinde yeniden açılması.

6- Petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran'ın mali kaynaklarına tam erişim sağlaması.

7- ABD ve müttefikleri tarafından en az 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma planlarının sunulması.

8- Nükleer konulara dayalı nihai anlaşmaya varılması ve ABD'nin birincil, ikincil yaptırımlarıyla BM Güvenlik Konseyi ve UAEA kaynaklı kısıtlamaların kaldırılması amacıyla 60 günlük müzakereler yürütülmesi.

9- İran'ın NPT kapsamında nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemesi.

10- Müzakere süreci boyunca ABD'nin bölgedeki güçlerini artırmaması ve yeni yaptırımlar uygulamaması.

11- Müzakerelerin son 60 günlük döneminde dondurulmuş İran fonlarından 24 milyar doların serbest bırakılması ve bu miktarın yarısının müzakereler başlamadan önce İran'a verilmesi.

12- Anlaşmanın uygulanması için bir izleme mekanizması kurulması.

13- Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması.

14- Nihai müzakerelerin yalnızca zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti, zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve İran'ın ekonomik yeniden yapılanması konularını kapsaması; İran'ın füze programı ile bölgedeki müttefik gruplara desteğinin müzakere gündeminden çıkarılması.